सर्वे ते त्वरितम् गत्वा किष्किन्धाम् वालिनः पालिताम् | वृक्षैर् आत्मानम् आवृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने || ४-१४-१
sarve te tvaritam gatvaa kiShkindhaam vaalinaH paalitaam | vR^ikShair aatmaanam aavR^itya vyatiShThan gahane vane || 4-14-1
They all on quickly going to Kishkindha, the city of Vali, hedged themselves in the thickets of forest trees and waited. [4-14-1]
विसार्य सर्वतो दृष्टिम् कानने कानन प्रियः | सुग्रीवो विपुल ग्रीवः क्रोधम् आहारयद् भृशम् || ४-१४-२
visaarya sarvato dR^iShTim kaanane kaanana priyaH | sugriivo vipula griivaH krodham aahaarayad bhR^isham || 4-14-2
That forest lover with tumultuous voice Sugreeva cast his eye everywhere and assumed tremendous fury. [4-14-2]
ततः तु निनदम् घोरम् कृत्वा युद्धाय च आह्वयत् | परिवारैः परिवृतो नादैर् भिन्दन् इव अंबरम् || ४-१४-३ गर्जन् इव महामेघो वायु वेग पुरस्सरः |
tataH tu ninadam ghoram kR^itvaa yuddhaaya ca aahvayat | parivaaraiH parivR^ito naadair bhindan iva aMbaram || 4-14-3 garjan iva mahaamegho vaayu vega purassaraH |
Then Sugreeva encompassed by his followers war-whooped ghastlily, like a great cloud that emerged accelerated by gusty wind and that is thundering as though to rip the sky, inviting Vali for fight. [4-14-3]
अथ बालार्क सदृशो दृप्त सिम्ह गतिः ततः || ४-१४-४ दृष्ट्वा रामम् क्रिया दक्षम् सुग्रीवो वाक्यम् अब्रवीत् |
atha baalaarka sadR^isho dR^ipta simha gatiH tataH || 4-14-4 dR^iShTvaa raamam kriyaa dakSham sugriivo vaakyam abraviit |
Then Sugreeva who is like the rising sun and whose stride is like that of a proud lion saw the adroit Rama and then said this sentence. [4-14-4b, 5a]
हरि वागुरया व्याप्तम् तप्त कांचन तोरणाम् || ४-१४-५ प्राप्ताः स्म ध्वज यंत्र आढ्याम् किष्किन्धाम् वालिनः पुरीम् |
hari vaagurayaa vyaaptam tapta kaa.ncana toraNaam || 4-14-5 praaptaaH sma dhvaja ya.ntra aaDhyaam kiShkindhaam vaalinaH puriim |
" She whose arch-way is decorated in gold, who is spread out with snares of monkeys, and who is impregnated with flags and machinery, we arrived at such city of Vali, Kishkindha. [4-14-5b, 6a]
प्रतिज्ञा या कृता वीर त्वया वालि वधे पुरा || ४-१४-६ सफलाम् कुरु ताम् क्षिप्रम् लताम् काल इव आगतः |
pratij~naa yaa kR^itaa viira tvayaa vaali vadhe puraa || 4-14-6 saphalaam kuru taam kShipram lataam kaala iva aagataH |
"Oh Brave one, you make happen the promise you earlier made regarding the elimination of Vali on time, like the time of sprouting that enables a creeper-plant to bear a sprout on time. [4-14-6b, 7a]
एवम् उक्तः तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः || ४-१४-७ तम् एव उवाच वचनम् सुग्रीवम् शत्रु सूदनः |
evam uk{}taH tu dharmaatmaa sugriiveNa sa raaghavaH || 4-14-7 tam eva uvaaca vacanam sugriivam shatru suudanaH |
When thus said by Sugreeva that enemy-destroyer and righteous Raghava said this word Sugreeva. [4-14-7b, 8a]
कृत अभिज्ञान चिह्नः त्वम् अनया गज साह्वया || ४-१४-८ लक्ष्मणेन समुत्पाट्य एषा कण्ठे कृता तव |
kR^ita abhij~naana cihnaH tvam anayaa gaja saahvayaa || 4-14-8 lakshmaNena samutpaaTya eShaa kaNThe kR^itaa tava |
"By which creeper-garland that Lakshmana plucked out and garlanded you, by this creeper-garland of gaja-flowers alone your identification is marked. [4-14-8b, 9a]
सोभासे अपि अधिकम् वीर लतया कण्ठसक्तया || ४-१४-९ विपरीत इव आकाशे सूर्यो नक्षत्र मालया |
sobhaase api adhikam viira latayaa kaNThasak{}tayaa || 4-14-9 vipariita iva aakaashe suuryo nakShatra maalayaa |
"Oh brave-one, you are shining forth with this creeper-garland laced at your neck like the night time sun with a garland of stars. [4-14-9b, 10a]
अद्य वालि समुत्थम् ते भयम् वैरम् च वानर || ४-१४-१० एकेन अहम् प्रमोक्ष्यामि बाण मोक्षेण संयुगे |
adya vaali samuttham te bhayam vairam ca vaanara || 4-14-10 ekena aham pramokShyaami baaNa mokSheNa saMyuge |
"Oh Vanara, today itself I will set you free from the fear and enmity whipped up by Vali by releasing a single arrow in fight. [4-14-10b, 11a]
मम दर्शय सुग्रीव वैरिणम् भ्रातृ रूपिणम् || ४-१४-११ वाली विनिहतो यावद् वने पांसुषु चेष्टते |
mama darshaya sugriiva vairiNam bhraatR^i ruupiNam || 4-14-11 vaalii vinihato yaavad vane paaMsuShu ceShTate |
"You show me your enemy in a brother's mien, oh, monkey, by then he will be rolling in the dust of this forest eliminated by me. [4-14-11b, 12a]
यदि दृष्टि पथम् प्राप्तो जीवन् स विनिवर्तते || ४-१४-१२ ततो दोषेण मा गच्छेत् सद्यो गर्हेच्च माम् भवान् |
yadi dR^iShTi patham praapto jiivan sa vinivartate || 4-14-12 tato doSheNa maa gacchhet sadyo garhecca maam bhavaan |
"If he returns to live even after my espying him then immediately you can find fault with me, you can even deride me. [4-14-12b, 13a]
प्रत्यक्षम् सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः || ४-१४-१३ ततो वेत्सि बलेन अद्य वालिनम् निहतम् मया |
pratyakSham sapta te saalaa mayaa baaNena daaritaaH || 4-14-13 tato vetsi balena adya vaalinam nihatam mayaa |
"Seven saala trees are rived with a single of arrow of mine in your presence, thereby be sure that Vali will be dispatched now, by my might. [4-14-13b, 14a]
अनृतम् न उक्त पूर्वम् मे चिरम् कृच्छ्रे अपि तिष्ठता || ४-१४-१४ धर्म लोभ परीतेन न च वक्ष्ये कथंचन |
anR^itam na uk{}ta puurvam me ciram kR^icchhre api tiShThataa || 4-14-14 dharma lobha pariitena na ca vakShye kathaMcana |
"Just bound by the anxiousness to implement righteousness untruth is unsaid by me earlier though I am involved in distresses for a long time, and hereafter it will not be said in anywise. [4-14-14b, 15a]
सफलाम् च करिष्यामि प्रतिज्ञाम् जहि संभ्रमम् || ४-१४-१५ प्रसूतम् कलमक्षेत्रे वर्षेण इव शतक्रतुः |
saphalaam ca kariShyaami pratij~naam jahi saMbhramam || 4-14-15 prasuutam kalamakShetre varSheNa iva shatakratuH |
"As Indra fructifies the sprouted paddy field I will make happen my promise, hence leave off your perplexity." [4-14-15b, 16a]
तद् आह्वान निमित्तम् च वालिनो हेममालिनः || ४-१४-१६ सुग्रीव कुरु तम् शब्दम् निष्पतेद् येन वानरः |
tad aahvaana nimittam ca vaalino hemamaalinaH || 4-14-16 sugriiva kuru tam shabdam niShpated yena vaanaraH |
"Thereby to invite that Vali with golden pendant, oh, Sugreeva, you make such a war-cry by which that monkey Vali comes out. [4-14-16b, 17a]
जितकाशी जयश्लाघी त्वया च अधर्षितः पुरात् || ४-१४-१७ निष्पतिष्यति असंगेन वाली स प्रियसम्युगः |
jitakaashii jayashlaaghii tvayaa ca adharShitaH puraat || 4-14-17 niShpatiShyati asaMgena vaalii sa priyasamyugaH |
"Vali is a willing fighter who shines forth by his victories and one who is given ovation for his triumphs, and undefeated by you as yet, such as he is he may be incited with war-whoop so that he comes out without any hindrance. [4-14-17b, 18a]
रिपूणाम् धर्षितम् श्रुत्वा मर्षयन्ति न संयुगे || ४-१४-१८ जानन्तः तु स्वकम् वीर्यम् स्त्री समक्षम् विशेषतः |
ripuuNaam dharShitam shrutvaa marShayanti na saMyuge || 4-14-18 jaanantaH tu svakam viiryam strii samakSham visheShataH |
"One who is assertive of his own valour will not tolerate to hear enemy's daring in a brawl, that too in the presence of ladies." So said Rama to Sugreeva. [4-14-18b, 19a]
स तु राम वचः श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिंगलः || ४-१४-१९ ननर्द क्रूर नादेन विनिर्भिन्दन् इव अम्बरम् |
sa tu raama vacaH shrutvaa sugriivo hemapi.ngalaH || 4-14-19 nanarda kruura naadena vinirbhindan iva ambaram |
On hearing the words of Rama he that Sugreeva with golden yellow complexion blared a gruesome blare as though to completely rend the sky. [4-14-19b, 20a]
तत्र शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः || ४-१४-२० राजदोष परामृष्टाः कुलस्त्रिय इव आकुलाः |
tatra shabdena vitrastaa gaavo yaanti hataprabhaaH || 4-14-20 raajadoSha paraamR^iShTaaH kulastriya iva aakulaaH |
By that sound of Sugreeva the splendour of cows is marred and they are running helter-skelter like the well-born ladies who are mishandled by invaders due to the misrule of their own king. [4-14-20b, 21a]
द्रवन्ति च मृगाः शीघ्रम् भग्ना;इव रणे हयाः | पतन्ति च खगा भूमौ क्षीण पुण्या इव ग्रहाः || ४-१४-२१
dravanti ca mR^igaaH shiighram bhagnaa;iva raNe hayaaH | patanti ca khagaa bhuumau kShiiNa puNyaa iva grahaaH || 4-14-21
And deer are hurriedly fleeing like war worsted horses, and the sky-flying birds are falling to ground like planets or stars when their merit diminishes. [4-14-21b, c]
ततः स जीमूत कृत प्रणादो नादम् हि अमुंचत् त्वरया प्रतीतः | सूर्यात्मजः शौर्य विवृद्ध तेजाः सरित् पतिर्वा अनिल चंचल ऊर्मिः || ४-१४-२२
tataH sa jiimuuta kR^ita praNaado naadam hi amu.ncat tvarayaa pratiitaH | suuryaatmajaH shaurya vivR^iddha tejaaH sarit patirvaa anila ca.ncala uurmiH || 4-14-22
Sugreeva, the son of Sun, who is well-known for cloud like thundering, and whose vigour is now reinforced by his bravery, then promptly released an oceanic roar like an ocean with splashing waves drifted by gales. [4-14-22]
