Kishkindha Kanda
Chapter 8Verse1/ 44
2%

Chapter 8

The Tale of Enmity between Vali and Sugreeva

44 Verses

VR 4.8.1

परितुष्टः तु सुग्रीवः तेन वाक्येन हर्षितः | लक्ष्मणस्य अग्रजम् शूरम् इदम् वचनम् अब्रवीत् || ४-८-१

parituShTaH tu sugriivaH tena vaakyena harShitaH | lakShmaNasya agrajam shuuram idam vacanam abraviit || 4-8-1

Audio Recitation

Sugreeva is gladdened and satisfied too by that sentence, and said this sentence to Lakshmana's elder brother, Rama the valiant one. [4-8-1]

VR 4.8.2

सर्वथा अहम् अनुग्राह्यो देवतानाम् न संशयः | उपपन्नः गुण उपेतः सखा यस्य भवान् मम || ४-८-२

sarvathaa aham anugraahyo devataanaam na saMshayaH | upapannaH guNa upetaH sakhaa yasya bhavaan mama || 4-8-2

Audio Recitation

"When you wth all kinds of endowment and good virtues are my friend, doubtlessly I am worthy to be blessed by all gods in everyway. [4-8-2]

VR 4.8.3

शक्यम् खलु भवेत् राम सहायेन त्वया अनघ | सुर राज्यम् अपि प्राप्तुम् स्व राज्यम् किमुत प्रभो || ४-८-३

shakyam khalu bhavet raama sahaayena tvayaa anagha | sura raajyam api praaptum sva raajyam kimuta prabho || 4-8-3

Audio Recitation

"Oh, merited one, with your help it will be possible to achieve kingdom of gods, oh, lord, then why tell about one's own kingdom... [4-8-3]

VR 4.8.4

सोऽहम् सभाज्यो बन्धूनाम् सुहृदाम् चैव राघव | यस्य अग्नि साक्षिकम् मित्रम् लब्धम् राघव वंशजम् || ४-८-४

so.aham sabhaajyo bandhuunaam suhR^idaam caiva raaghava | yasya agni saakShikam mitram labdham raaghava vaMshajam || 4-8-4

Audio Recitation

"He who has gained the one born in Raghava-s dynasty as friend, to which sacred fire bore the witness, such a being like me is estimable among his relative, more so among his kind-hearted friends... [4-8-4]

VR 4.8.5

अहम् अपि अनुरूपः ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः | न तु वक्तुम् समर्थोऽहम् त्वयि आत्मगतान् गुणान् || ४-८-५

aham api anuruupaH te vayasyo j~naasyase shanaiH | na tu vak{}tum samartho.aham tvayi aatmagataan guNaan || 4-8-5

Audio Recitation

"Even though I am a matching friend to you, that you will know soon, it will be inexpedient of myself to talk about my inherent capabilities. [4-8-5]

VR 4.8.6

महात्मनाम् तु भूयिष्ठम् त्वत् विधानाम् कृत आत्मनाम् | निश्चला भवति प्रीतिः धैर्यम् आत्मवताम् वर || ४-८-६

mahaatmanaam tu bhuuyiShTham tvat vidhaanaam kR^ita aatmanaam | nishcalaa bhavati priitiH dhairyam aatmavataam vara || 4-8-6

Audio Recitation

"Great souls of your kind, whose hearts are purified like yours, oh, amiable Rama, their friendship and courage will generally be stable. [4-8-6]

VR 4.8.7

रजतम् वा सुवर्णम् वा शुभानि आभरणानि च | अविभक्तानि साधूनाम् अवगच्छन्ति साधवः || ४-८-७

rajatam vaa suvarNam vaa shubhaani aabharaNaani cha | avibhak{}taani saadhuunaam avagacchhanti saadhavaH || 4-8-7

Audio Recitation

"Gentle souls will be knowing that silver or gold, or even prosperous ornaments are not to be apportioned among themselves as this is mine and that is yours. [4-8-7]

VR 4.8.8

आढ्यो वा अपि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा | निर्दोषः च सदोषः च वयस्यः परमा गतिः || ४-८-८

aaDhyo vaa api daridro vaa duHkhitaH sukhito.api vaa | nirdoShaH ca sadoShaH ca vayasyaH paramaa gatiH || 4-8-8

Audio Recitation

"May he be rich or poor, saddened or gladdened, flawless or flawed, a friend is the ultimate recourse to any. [4-8-8]

VR 4.8.9

धन त्यागः सुख त्यागो देश त्यागोऽपि वा अनघः | वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहम् दृष्ट्वा तथा विधम् || ४-८-९

dhana tyaagaH sukha tyaago desha tyaago.api vaa anaghaH | vayasyaarthe pravartante sneham dR^iShTvaa tathaa vidham || 4-8-9

Audio Recitation

"On observing the course of friendship and knowing which is true friendship, the true friends do not hesitate to extend wealth, pleasure or even their own country for the sake of friendship." Sugreeva thus extolled Rama and his friendship. [4-8-9]

VR 4.8.10

तत् तथा इति अब्रवीत् रामः सुग्रीवम् प्रिय दर्शनम् | लक्ष्मणस्य अग्रतः लक्ष्म्या वासवस्य इव धीमतः || ४-८-१०

tat tathaa iti abraviit raamaH sugriivam priya darshanam | lakShmaNasya agrataH lakShmyaa vaasavasya iva dhiimataH || 4-8-10

Audio Recitation

"That is thus only," said Rama before Lakshmana, which Lakshmana is sagacious, resplendent and who vies with Indra, about what is said by Sugreeva, which Sugreeva is by now soft-natured in his looks, doffing off his jittery look. [4-8-10]

VR 4.8.11

ततो रामम् स्थितम् दृष्ट्वा लक्ष्मणम् च महाबलम् | सुग्रीवः सर्वतः चक्षुः वने लोलम् अपातयत् || ४-८-११

tato raamam sthitam dR^iShTvaa lakShmaNam ca mahaabalam | sugriivaH sarvataH cakShuH vane lolam apaatayat || 4-8-11

Audio Recitation

Then on seeing Rama standing there with greatly mighty Lakshmana, Sugreeva cast his sight with his bolting eyes around that forest. [4-8-11]

VR 4.8.12

स ददर्श ततः सालम् अविदूरे हरीश्वरः | सुपुष्पम् ईषत् पत्र आढ्यम् भ्रमरैः उपशोभितम् || ४-८-१२

sa dadarsha tataH saalam aviduure hariishvaraH | supuShpam iiShat patra aaDhyam bhramaraiH upashobhitam || 4-8-12

Audio Recitation

He that lord of monkeys Sugreeva has then seen a well flowered sala tree not far off from there, covered with some leaves and bedecked with honeybees. [4-8-12]

VR 4.8.13

तस्य एकाम् पर्ण बहुलाम् शाखाम् भंक्त्वा सुशोभिताम् | रामस्य आस्तीर्य सुग्रीवो निषसाद स राघवः || ४-८-१३

tasya ekaam parNa bahulaam shaakhaam bha.nk.htvaa sushobhitaam | raamasya aastiirya sugriivo niShasaada sa raaghavaH || 4-8-13

Audio Recitation

And Sugreeva broke off one branch of that sala tree that is with many leaves and a well charming one, and spreading it out for Rama, he sat on it with Raghava. [4-8-13]

VR 4.8.14

तौ आसीनौ ततः दृष्ट्वा हनूमान् अपि लक्ष्मणम् | साल शाखाम् समुत्पाट्य विनीतम् उपवेशयत् || ४-८-१४

tau aasiinau tataH dR^iShTvaa hanuumaan api lakShmaNam | saala shaakhaam samutpaaTya viniitam upaveshayat || 4-8-14

Audio Recitation

On seeing those two sitting on a branch then Hanuma also broke a branch of sala tree for the modest Lakshmana and seated Lakshmana on it. [4-8-14]

VR 4.8.15

सुख उपविष्टम् रामम् तु प्रसन्नम् उदधिम् यथा | साल पुष्पाव संकीर्णे तस्मिन् गिरिवर उत्तमे || ४-८-१५ ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णया शुभया गिरा | उवाच प्रणयाद् रामम् हर्ष व्याकुलित अक्षरम् || ४-८-१६

sukha upaviShTam raamam tu prasannam udadhim yathaa | saala puShpaava saMkiirNe tasmin girivara uttame || 4-8-15 tataH prahR^iShTaH sugriivaH shlakShNayaa shubhayaa giraa | uvaaca praNayaad raamam harSha vyaakulita akSharam || 4-8-16

Audio Recitation

Then to him, who by now is comfortably sitting on a flowery mat laid by the bestrewn flowers of sala trees on that best mountain like a quiet ocean, to such Rama who by his very presence delights hearts, that gladsome Sugreeva said this in friendship with his gentle and gracious words that fluttered with happiness while he spoke. [4-8-15, 16]

VR 4.8.17

अहम् विनिकृतो भ्रात्रा चरामि एष भयार्दितः | ऋष्यमूकम् गिरि वरम् हृत भार्यः सुदुःखितः || ४-८-१७

so.aham trastaH bhaye magnaH vane saMbraanta cetanaH | vaalinaa nikR^itaH bhraatraa kR^ita vairaH ca raaghava || 4-8-18

Audio Recitation

"My brother calumniated me and stole my wife, with his fear and my anguish haunting me I am moving about this best mountain Rishyamuka. [4-8-17]

VR 4.8.18

सोऽहम् त्रस्तः भये मग्नः वने संब्रान्त चेतनः | वालिना निकृतः भ्रात्रा कृत वैरः च राघव || ४-८-१८

vaalinaH me bhaya aartasya sarvaloka abhaya.nkara | mama api tvam anaathasya prasaadam kartum arhasi || 4-8-19

Audio Recitation

"Affronted by my brother, oh, Raghava, I am made as his enemy, such as I am, I am living on with a scared and dazed vitality far flung in fear. [4-8-18]

VR 4.8.19

वालिनः मे भय आर्तस्य सर्वलोक अभयंकर | मम अपि त्वम् अनाथस्य प्रसादम् कर्तुम् अर्हसि || ४-८-१९

evam uk{}taH tu tejasvii dharmaj~no dharma vatsalaH | pratyuvaaca sa kaakutsthaH sugriivam prahasan iva || 4-8-20

Audio Recitation

"I am agonized by the fear from Vali, oh, protector of all the worlds, you protect me too for I am unprotected, and able are you to accord protection." Thus Sugreeva appealed to Rama. [4-8-19]

VR 4.8.20

एवम् उक्तः तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्म वत्सलः | प्रत्युवाच स काकुत्स्थः सुग्रीवम् प्रहसन् इव || ४-८-२०

upakaara phalam mitram apakaaro ari lakShaNam | adya eva tam vadhiShyaami tava bhaaryaa apahaariNam || 4-8-21

Audio Recitation

Thus said by Sugreeva, the resplendent and virtuous Rama, the patron of righteousness replied Sugreeva as though laughing off the task. [4-8-20]

VR 4.8.21

उपकार फलम् मित्रम् अपकारो अरि लक्षणम् | अद्य एव तम् वधिष्यामि तव भार्या अपहारिणम् || ४-८-२१

ime hi me mahaabhaaga patriNaH tigma tejasaH | kaartikeya vana udbhuutaaH sharaa hema vibhuuShitaaH || 4-8-22 kanka patra paricchhannaa mahendra ashani sannibhaaH | suparvaaNaH sutiikShNa agraa saroShaa bhujagaa iva || 4-8-23

Audio Recitation

"Helping is the fruit of friendship while harming is enemy's trait, hence I wish to kill him today only, that abductor of your wife..." Rama continued thus. [4-8-21]

VR 4.8.22

इमे हि मे महाभाग पत्रिणः तिग्म तेजसः | कार्तिकेय वन उद्भूताः शरा हेम विभूषिताः || ४-८-२२ कन्क पत्र परिच्छन्ना महेन्द्र अशनि सन्निभाः | सुपर्वाणः सुतीक्ष्ण अग्रा सरोषा भुजगा इव || ४-८-२३

vaali saj~nam amitram te bhraataram kR^ita kilbiSham | sharaiH vinihatam pashya vikiirNam iva parvatam || 4-8-24

Audio Recitation

"These are my arrows winged from pinion of the hern, oh, highly fortunate Sugreeva, these that are decorated in gold sparkle sharply like the Thunderbolts of Indra, and they are begotten from the reed forest of Kartikeya, ends tied with eagles feathers for fins, smooth are their nodes, sharp are their tips that pierce sharply, and these will be like enraged snakes. [4-8-22, 23]

VR 4.8.24

वालि सज्ञम् अमित्रम् ते भ्रातरम् कृत किल्बिषम् | शरैः विनिहतम् पश्य विकीर्णम् इव पर्वतम् || ४-८-२४

raama shoka abhibhuuto aham shoka aartaanaam bhavaan gatiH | vayasya iti kR^itvaa hi tvayi aham paridevaye || 4-8-26

Audio Recitation

"You may see your malicious and intimidating brother, someone denotative by name Vali, eradicated with these very arrows and splintered down like a mountain." Rama said so to Sugreeva. [4-8-24]

VR 4.8.25

राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनी पतिः | प्रहर्षम् अतुलम् लेभे साधु साध्विति च अब्रवीत् || ४-८-२५

tvam hi paaNi pradaanena vayasyo me agni saakShikam | kR^itaH praaNaiH bahumataH satyena ca shapaami aham || 4-8-27

Audio Recitation

On hearing Raghava's words, the lord of monkey-force Sugreeva attained much happiness and said, 'good, good...' [4-8-25]

VR 4.8.26

राम शोक अभिभूतो अहम् शोक आर्तानाम् भवान् गतिः | वयस्य इति कृत्वा हि त्वयि अहम् परिदेवये || ४-८-२६

vayasya iti kR^itvaa ca visrabdhaH pravadaami aham | duHkham antargatam tan me mano harati nityashaH || 4-8-28

Audio Recitation

"Rama, I am confounded in sadness, and for those lamenting sadly you are the only recourse, and because you have befriended me I am opening up my woes before you. [4-8-26]

VR 4.8.27

त्वम् हि पाणि प्रदानेन वयस्यो मे अग्नि साक्षिकम् | कृतः प्राणैः बहुमतः सत्येन च शपामि अहम् || ४-८-२७

etaavat uk{}tvaa vacanam baaShpa duuShita locanaH | baaShpa duuShitayaa vaacaa na ucchaiH shknoti bhaaShitum || 4-8-29

Audio Recitation

"By extending a helping hand and befriending me while sacred fire bore witness, you have indeed become my dearest friend on par with my life, and hence I take promise on truth to broach. [4-8-27]

VR 4.8.28

वयस्य इति कृत्वा च विस्रब्धः प्रवदामि अहम् | दुःखम् अन्तर्गतम् तन् मे मनो हरति नित्यशः || ४-८-२८

baaShpa vegam tu sahasaa nadii vegam iva aagatam | dhaarayaamaasa dhairyeNa sugriivaH raama saMnidhau || 4-8-30

Audio Recitation

"By befriending you I am able to say clearly about my internal sorrow without any hitches and hold-ups, which is always rending my heart..." So said Sugreeva to Rama. [4-8-28]

VR 4.8.29

एतावत् उक्त्वा वचनम् बाष्प दूषित लोचनः | बाष्प दूषितया वाचा न उच्चैः श्क्नोति भाषितुम् || ४-८-२९

sa nigR^ihya tu tam baaShpam pramR^ijya nayane shubhe | viniHshvasya ca tejasvii raaghavam punaruucivaan || 4-8-31

Audio Recitation

Sugreeva said this much sentence with tears abusing his eyes and his voice is unable talk aloud since it is equally abused by tears. [4-8-29]

VR 4.8.30

बाष्प वेगम् तु सहसा नदी वेगम् इव आगतम् | धारयामास धैर्येण सुग्रीवः राम संनिधौ || ४-८-३०

puraa aham valinaa raama raajyaat svaat avaropitaH | paruShaaNi ca saMshraavya nirdhuuto asmi baliiyasaa || 4-8-32

Audio Recitation

Sugreeva courageously controlled the sudden haste of tears that came up hastily and suddenly like a river in the presence of Rama. [4-8-30]

VR 4.8.31

स निगृह्य तु तम् बाष्पम् प्रमृज्य नयने शुभे | विनिःश्वस्य च तेजस्वी राघवम् पुनरूचिवान् || ४-८-३१

hR^itaa bhaaryaa ca me tena praaNebhyo api gariiyasii | suhR^idaH ca madiiyaa ye saMyataa bandhaneShu te || 4-8-33

Audio Recitation

He that bright Sugreeva controlled those tears, and on wiping his fortunate eyes, but sighing heavily he again started to speak this sentence to Raghava. [4-8-31]

VR 4.8.32

पुरा अहम् वलिना राम राज्यात् स्वात् अवरोपितः | परुषाणि च संश्राव्य निर्धूतो अस्मि बलीयसा || ४-८-३२

yatnavaan ca sa duShTaatmaa mad vinaashaaya raaghava | bahushaH tat prayuk{}taaH ca vaanaraa nihataa mayaa || 4-8-34

Audio Recitation

"Earlier he that forceful Vali deposed me from my kingdom, oh Rama, and speaking harsh words he even banished me. [4-8-32]

VR 4.8.33

हृता भार्या च मे तेन प्राणेभ्यो अपि गरीयसी | सुहृदः च मदीया ये संयता बन्धनेषु ते || ४-८-३३

sha.nkayaa etayaa aham ca dR^iShTvaa tvaam api raaghava | na upasarpaami aham bhiito bhaye sarve hi bibhyati || 4-8-35

Audio Recitation

"My wife who is loftier than my lives is stolen by him, and those that are my sympathisers they are also captivated and imprisoned by him. [4-8-33]

VR 4.8.34

यत्नवान् च स दुष्टात्मा मद् विनाशाय राघव | बहुशः तत् प्रयुक्ताः च वानरा निहता मया || ४-८-३४

kevalam hi sahaayaa me hanumat pramukhaastvime | ataH aham dhaarayaami adya praaNaan kR^icchhra gataH api san || 4-8-36

Audio Recitation

"He that very evil minded one tried many times to annihilate me, and Raghava, I killed those combatants monkeys that are deployed by Vali to kill me. [4-8-34]

VR 4.8.35

शंकया एतया अहम् च दृष्ट्वा त्वाम् अपि राघव | न उपसर्पामि अहम् भीतो भये सर्वे हि बिभ्यति || ४-८-३५

ete hi kapayaH snigdhaa maam rakShanti samantataH | saha gacchhanti gantavye nityam tiShThanti ca sthite || 4-8-37

Audio Recitation

"With the same doubt I did not even near you when I saw you... in fear everything will be fearsome, isn't it... [4-8-35]

VR 4.8.36

केवलम् हि सहाया मे हनुमत् प्रमुखास्त्विमे | अतः अहम् धारयामि अद्य प्राणान् कृच्छ्र गतः अपि सन् || ४-८-३६

saMkShepaH te eSha me raama kim uk{}tvaa vistaram hi te | sa me jyeShTho ripuH bhraataa vaalii vishruta pauruShaH || 3-8-38

Audio Recitation

"Though I am engulfed in tribulations I still bear my lives even today due to these important monkeys like Hanuma and others, who are the only helping hands of mine. [4-8-36]

VR 4.8.37

एते हि कपयः स्निग्धा माम् रक्षन्ति समन्ततः | सह गच्छन्ति गन्तव्ये नित्यम् तिष्ठन्ति च स्थिते || ४-८-३७

tad vinaashe api me duHkham pramR^iShTam syaat anantaram | sukham me jiivitam caiva tad vinaasha nibandhanam || 3-8-39

Audio Recitation

"These are the friendly monkeys guarding me all over, while I go they go along with me, and if I were to stay they too will stay. [4-8-37]

VR 4.8.38

संक्षेपः ते एष मे राम किम् उक्त्वा विस्तरम् हि ते | स मे ज्येष्ठो रिपुः भ्राता वाली विश्रुत पौरुषः || ३-८-३८

eSha me raama shokaantaH shoka aartena niveditaH | duHkhitaH sukhitaH vaa api sakhyuH nityam sakhaa gatiH || 3-8-40

Audio Recitation

"Rama, this is briefly my sad-story and why tell this very broadly to you as it would be too tedious... my elder brother Vali is a renowned one for his intrepidity, and he that Vali alone is my enemy. [4-8-38]

VR 4.8.39

तद् विनाशे अपि मे दुःखम् प्रमृष्टम् स्यात् अनन्तरम् | सुखम् मे जीवितम् चैव तद् विनाश निबन्धनम् || ३-८-३९

shrutvaa etat ca vacaH raamaH sugriivam idam abraviit | kim nimittam abhuut vairam shrotum icchhaami tattvataH || 3-8-41

Audio Recitation

"His end ends my distress and my later life and quietude are subjected to his destruction. [4-8-39]

VR 4.8.40

एष मे राम शोकान्तः शोक आर्तेन निवेदितः | दुःखितः सुखितः वा अपि सख्युः नित्यम् सखा गतिः || ३-८-४०

sukham hi kaaraNam shrutvaa vairasya tava vaanara | aanantaryad vidhaasyaami saMpradhaarya balaabalam || 3-8-42

Audio Recitation

"Grief stricken such as I am, I have submitted as to how my misery ends, whether one is gladdened or saddened he has recourse only to his friend." So said Sugreeva to Rama. [4-8-40]

VR 4.8.41

श्रुत्वा एतत् च वचः रामः सुग्रीवम् इदम् अब्रवीत् | किम् निमित्तम् अभूत् वैरम् श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः || ३-८-४१

balavaan hi mama amarShaH shrutvaa tvaam avamaanitam | vardhate hR^idaya ut.hkampii praavR^iD vega iva aMbhasaH || 3-8-43

Audio Recitation

Hearing all that is spoken by Sugreeva, Rama asked, "What for chanced the enmity? I am interested to listen, in its reality...[4-8-41]

VR 4.8.42

सुखम् हि कारणम् श्रुत्वा वैरस्य तव वानर | आनन्तर्यद् विधास्यामि संप्रधार्य बलाबलम् || ३-८-४२

hR^iShTaH kathaya visrabdho yaavat aaropyate dhanuH | sR^iShTaH ca hi mayaa baaNo nirastaH ca ripuH tava || 3-8-44

Audio Recitation

"On knowing the cause of your enmity, oh, monkey, and after a proper thought, and deciding upon the strength and weakness of the cause of enmity, or of the enmity itself, I will do the needful very easily. [4-8-42]

VR 4.8.43

बलवान् हि मम अमर्षः श्रुत्वा त्वाम् अवमानितम् | वर्धते हृदय उत्कम्पी प्रावृड् वेग इव अंभसः || ३-८-४३

evam uk{}taH tu sugriivaH kaakutsthena mahaatmanaa | praharSham atulam lebhe caturbhiH saha vaanaraiH|| 3-8-45

Audio Recitation

"On hearing that you are insulted my intense anger that can flutter my heartbeat is intensifying like the intensifying speed of waters in rainy reason. [4-8-43]

VR 4.8.44

हृष्टः कथय विस्रब्धो यावत् आरोप्यते धनुः | सृष्टः च हि मया बाणो निरस्तः च रिपुः तव || ३-८-४४

tataH prahR^i^iShTa vadanaH sugriivaH lakShmaNaagraje | vairasya kaaraNam tattvam aakhyaatum upacakrame || 3-8-46

Audio Recitation

"Be glad to say in belief, Sugreeva, before I take aim with my bow, and even before I release the arrow, and even before silencing your enemy." Rama assured Sugreeva in this way. [4-8-44]

VR 4.8.45

एवम् उक्तः तु सुग्रीवः काकुत्स्थेन महात्मना | प्रहर्षम् अतुलम् लेभे चतुर्भिः सह वानरैः|| ३-८-४५

Audio Recitation

Thus said by the great souled Rama, Sugreeva is very much rejoiced along with four of vanara-s available in his attendance. [4-8-45]

VR 4.8.46

ततः प्रहृ^इष्ट वदनः सुग्रीवः लक्ष्मणाग्रजे | वैरस्य कारणम् तत्त्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे || ३-८-४६

Audio Recitation

Then with a pleased countenance Sugreeva started to tell Rama about the cause of the enmity, it all it truthfulness. [4-8-46]

Previous

Friendly Discourse

All Chapters

Next

The Strength of Vali

Kishkindha Kanda

Kishkindha Kanda

Ch.8 · 44 Verses

Prev

Ch.7

Next

Ch.9

Verses · 44
↑ All Chapters