स वेश्म जालम् बलवान् ददर्श | व्यासक्त वैदूर्य सुवर्ण जालम् | यथा महत् प्राव्ऱ्षि मेघ जालम् | विद्युत् पिनद्धम् सविहम्ग जालम् || ५-७-१
sa veshma jaalam balavaan dadarsha | vyaasakta vaiduurya suvarNa jaalam | yathaa mahat praavRShi megha jaalam | vidyut pinaddham savihamga jaalam || 5-7-1
That Hanuma, the strong one, saw a group of houses with windows in golden hue, embedded with cat's-eye gems, like a great group of clouds in rainy season with lighting, together with a group of birds.
निवेशनानाम् विविधाः च शालाः | प्रधान शन्ख आयुध चाप शालाः | मनो हराः च अपि पुनर् विशाला | ददर्श वेश्म अद्रिषु चन्द्र शालाः || ५-७-२
niveshanaanaam vividhaaH ca shaalaaH | pradhaana shankha aayudha caapa shaalaaH | mano haraaH ca api punar vishaalaa | dadarsha veshma adriShu candra shaalaaH || 5-7-2
Hanuma saw various halls of the houses, important buildings storing conches, bows, and other weapons, and also heartening spacious attics at the top of mountain- like houses.
गृहाणि नाना वसु राजितानि | देव असुरैः च अपि सुपूजितानि | सर्वैः च दोषैः परिवर्जितानि | कपिर् ददर्श स्व बल अर्जितानि || ५-७-३
gR^ihaaNi naanaa vasu raajitaani | deva asuraiH ca api supuujitaani | sarvaiH ca doShaiH parivarjitaani | kapir dadarsha sva bala arjitaani || 5-7-3
Hanuma saw houses glittered by various riches, well worshipped by Devas and Asuras, devoid of all flaws and obtained by the self-might of rakshasas.
तानि प्रयत्न अभिसमाहितानि | मयेन साक्षाद् इव निर्मितानि | मही तले सर्व गुण उत्तराणि | ददर्श लन्का अधिपतेर् ग्ऱ्हाणि || ५-७-४
taani prayatna abhisamaahitaani | mayena saakShaad iva nirmitaani | mahii tale sarva guNa uttaraaNi | dadarsha lankaa adhipater gRhaaNi || 5-7-4
Hanuma saw those houses of the ruler of Lanka, constructed by great effort as though constructed by Mayaa himself on earth with all best qualities.
ततो ददर्श उच्च्रित मेघ रूपम् | मनो हरम् कान्चन चारु रूपम् | रक्षो अधिपस्य आत्म बल अनुरूपम् | गृह उत्तमम् हि अप्रतिरूप रूपम् || ५-७-५
tato dadarsha ucchrita megha ruupam | mano haram kaancana caaru ruupam | rakSho adhipasya aatma bala anuruupam | gR^iha uttamam hi apratiruupa ruupam || 5-7-5
Thereafter Hanuma saw the best house of the lord of rakshasas, having the appearance of a cloud, soul-captivating one having a beautiful form made of gold which has no comparison, suitable of Ravana's might
मही तले स्वर्गम् इव प्रकीर्णम् | श्रिया ज्वलन्तम् बहु रत्न कीर्णम् | नाना तरूणाम् कुसुम अवकीर्णम् | गिरेर् इव अग्रम् रजसा अवकीर्णम् || ५-७-६
mahii tale svargam iva prakiirNam | shriyaa jvalantam bahu ratna kiirNam | naanaa taruuNaam kusuma avakiirNam | girer iva agram rajasaa avakiirNam || 5-7-6
Hanuma saw Ravana's house like heaven thrown upon earth, effulgent with glory, embedded with variety of diamonds covered by flowers of various trees, like the summit of a mountain covered by pollen.
नारी प्रवेकैर् इव दीप्यमानम् | तडिद्भिर् अम्भोदवद् अर्च्यमानम् | हंस प्रवेकैर् इव वाह्यमानम् | श्रिया युतम् खे सुक्ऱ्ताम् विमानम् || ५-७-७
naarii pravekair iva diipyamaanam | taDidbhir ambhodavad arcyamaanam | ha.nsa pravekair iva vaahyamaanam | shriyaa yutam khe sukRtaam vimaanam || 5-7-7
Being shone by the best among women like a cloud by lightening, being worshipped, like being carried by the best swans, like an aerial car full of splendor, of good people in sky.
यथा नग अग्रम् बहु धातु चित्रम् | यथा नभः च ग्रह चन्द्र चित्रम् | ददर्श युक्ती कृत मेघ चित्रम् | विमान रत्नम् बहु रत्न चित्रम् || ५-७-८
yathaa naga agram bahu dhaatu citram | yathaa nabhaH ca graha candra citram | dadarsha yuktii kR^ita megha citram | vimaana ratnam bahu ratna citram || 5-7-8
Hanuma saw the best house like a beautiful cloud endowed with many hues, like the sky illumined by planets including the moon, decked with numerous precious stones like a mountain peak, looking picturesque with numerous minerals.
मही कृता पर्वत राजि पूर्णा | शैलाः कृता वृक्ष वितान पूर्णाः | वृक्षाः क्ऱ्ताः पुष्प वितान पूर्णाः | पुष्पम् क्ऱ्तम् केसर पत्र पूर्णम् || ५-७-९
mahii kR^itaa parvata raaji puurNaa | shailaaH kR^itaa vR^ikSha vitaana puurNaaH | vR^ikShaaH kRtaaH puShpa vitaana puurNaaH | puShpam kRtam kesara patra puurNam || 5-7-9
The earth was made to be full of mountain ranges. The mountains were made to be abounded of trees. The trees were made to be full of flowers. The flower was made to be full of filaments and petals.
कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि | तथा सुपुष्पा अपि पुष्करिण्यः | पुनः च पद्मानि सकेसराणि | धन्यानि चित्राणि तथा वनानि || ५-७-१०
kR^itaani veshmaani ca paaNDuraaNi | tathaa supuShpaa api puShkariNyaH | punaH ca padmaani sakesaraaNi | dhanyaani citraaNi tathaa vanaani || 5-7-10
White mansions were also built in the same way. Lakes also with beautiful flowers and also lotuses together with filaments and forest that were the best and wonderful.
पुष्प आह्वयम् नाम विराजमानम् | रत्न प्रभाभिः च विवर्धमानम् | वेश्म उत्तमानाम् अपि च उच्च मानम् | महा कपिः तत्र महा विमानम् || ५-७-११
puShpa aahvayam naama viraajamaanam | ratna prabhaabhiH ca vivardhamaanam | veshma uttamaanaam api ca ucca maanam | mahaa kapiH tatra mahaa vimaanam || 5-7-11
There the great Hanuma saw a great aerial car, the best among best of aerial cars, shining with the name of Pushpaka with the rays of precious stones, and capable of traveling long distances.
कृताः च वैदूर्यमया विहम्गा | रूप्य प्रवालैः च तथा विहम्गाः | चित्राः च नाना वसुभिर् भुजम्गा | जात्या अनुरूपाः तुरगाः शुभ अन्गाः || ५-७-१२
kR^itaaH ca vaiduuryamayaa vihamgaa | ruupya pravaalaiH ca tathaa vihamgaaH | citraaH ca naanaa vasubhir bhujamgaa | jaatyaa anuruupaaH turagaaH shubha angaaH || 5-7-12
Artificial birds made of cat's-eye gems, as well as birds made of silver and coral, wonderful serpants made of various jewels, horses of beautiful limbs suitable by their noble breed were arranged.
प्रवाल जाम्बूनद पुष्प पक्षाः | सलीलम् आवर्जित जिह्म पक्षाः | कामस्य साक्षाद् इव भान्ति पक्षाः | कृता विहम्गाः सुमुखाः सुपक्षाः || ५-७-१३
pravaala jaambuunada puShpa pakShaaH | saliilam aavarjita jihma pakShaaH | kaamasya saakShaad iva bhaanti pakShaaH | kR^itaa vihamgaaH sumukhaaH supakShaaH || 5-7-13
Birds were made with corals on their wings and ogether with golden flowers, with good wings, with curved and bent wings in a playful way, shining like helpers of the god of love himself
नियुज्यमानाः च गजाः सुहस्ताः | सकेसराः च उत्पल पत्र हस्ताः | बभूव देवी च कृता सुहस्ता | लक्ष्मीः तथा पद्मिनि पद्म हस्ता || ५-७-१४
niyujyamaanaaH ca gajaaH suhastaaH | sakesaraaH ca utpala patra hastaaH | babhuuva devii ca kR^itaa suhastaa | lakShmiiH tathaa padmini padma hastaa || 5-7-14
Images of elephants in a lotus-pool with filaments of lotus on body, with lotus petals held in their trunks, were devoted to the worship of an image of Goddess Lakshmi. And also an image of Goddess Lakshmi with four graceful hands and holding lotus in Her hand was made to exist in Pushpaka.
इति इव तद् ग्ऱ्हम् अभिगम्य शोभनम् | सविस्मयो नगम् इव चारु शोभनम् | पुनः च तत् परम सुगन्धि सुन्दरम् | हिम अत्यये नगम् इव चारु कन्दरम् || ५-७-१५
iti iva tad gRham abhigamya shobhanam | savismayo nagam iva caaru shobhanam | punaH ca tat parama sugandhi sundaram | hima atyaye nagam iva caaru kandaram || 5-7-15
In this fashion, nearing that house which was shining like a mountain with a beautiful glow that house with great sweet fragrance like a beautiful mountain during spring, with beautiful cave became surprised and saw (again).
ततः स ताम् कपिर् अभिपत्य पूजिताम् | चरन् पुरीम् दश मुख बाहु पालिताम् | अदृश्य ताम् जनक सुताम् सुपूजिताम् | सुदुह्खिताम् पति गुण वेग निर्जिताम् || ५-७-१६
tataH sa taam kapir abhipatya puujitaam | caran puriim dasha mukha baahu paalitaam | adR^ishya taam janaka sutaam supuujitaam | suduhkhitaam pati guNa vega nirjitaam || 5-7-16
Thereafter that Hanuma nearing that city of Lanka worshipped by Rakshasas, ruled by arms of ten-headed Ravana, moving thereabout became very gloomy on not seeing that Seetha well worshipped by all and greatly conquered by the virtues of Her husband Sri Rama
ततः तदा बहु विध भावित आत्मनः | कृत आत्मनो जनक सुताम् सुवर्त्मनः | अपश्यतो अभवद् अतिदुह्खितम् मनः | सुचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः || ५-७-१७
tataH tadaa bahu vidha bhaavita aatmanaH | kR^ita aatmano janaka sutaam suvartmanaH | apashyato abhavad atiduhkhitam manaH | sucakShuShaH pravicarato mahaatmanaH || 5-7-17
Thereafter then the heart of the great souled Hanuma who contemplated supreme spirit in many ways with a disciplined mind following righteous path, with good observant eyes, moving about in the city of Lanka became greatly sorrowful on not seeing Seetha.
